Vaccinaties beschermen kinderen tegen ernstige infectieziekten. In Nederland kunnen kinderen via het Rijksvaccinatieprogramma worden ingeënt tegen verschillende ziekten. Ouders krijgen hierover informatie van het consultatiebureau, de jeugdarts of de GGD en beslissen vervolgens of zij hun kind willen laten vaccineren.
Wanneer ouders gezamenlijk ouderlijk gezag hebben, moeten zij belangrijke beslissingen over hun kind samen nemen. Dat geldt ook voor medische behandelingen en vaccinaties. Het maakt daarbij niet uit of de ouders bij elkaar zijn of gescheiden leven. Voor kinderen jonger dan 12 jaar is in beginsel toestemming van beide gezaghebbende ouders nodig.
Wie geeft toestemming op welke leeftijd?
Wie toestemming moet geven, hangt af van de leeftijd. Tot 12 jaar beslissen de gezaghebbende ouder(s). Van 12 tot 16 jaar is in beginsel toestemming nodig van de ouder(s) én het kind. Vanaf 16 jaar beslist de jongere zelf.
Voor 12- tot 16-jarigen bestaan wettelijke uitzonderingen bij ontbrekende ouderlijke toestemming. Laat de arts beoordelen of die in de concrete situatie gelden. De uitleg over toestemming van beide ouders hieronder gaat vooral over kinderen jonger dan 12 jaar.
Controleert de zorgverlener de toestemming?
Een arts of verpleegkundige hoeft niet bij iedere vaccinatie actief te controleren of beide ouders toestemming hebben gegeven. Wanneer één ouder met het kind op de afspraak verschijnt, mag de zorgverlener er meestal van uitgaan dat deze ouder ook namens de andere ouder handelt.
Dat verandert wanneer de zorgverlener weet dat de andere gezaghebbende ouder bezwaar maakt. In dat geval kan de vaccinatie niet zonder meer worden uitgevoerd en moet ook de andere ouder bij de beslissing worden betrokken. Het kind buiten medeweten van de andere ouder laten vaccineren is daarom niet verstandig. Dit kan het conflict tussen de ouders verergeren en het kind in een moeilijke positie brengen.
Wat kun je doen als je er samen niet uitkomt?
- Vraag de andere ouder rustig waar de bezwaren vandaan komen.
- Verzamel samen betrouwbare medische informatie.
- Maak een afspraak met de huisarts, jeugdarts, het consultatiebureau of de GGD.
- Bespreek de kwestie buiten het bijzijn van het kind.
- Voorkom dat het kind het gevoel krijgt dat het tussen beide ouders moet kiezen.
- Schakel een familiemediator in wanneer gesprekken vastlopen.
- Leg gemaakte afspraken bij voorkeur vast in het ouderschapsplan.
- Vraag juridisch advies aan een familierechtadvocaat als toestemming uitblijft.
- Verzoek de rechter zo nodig om vervangende toestemming.
- Laat het kind niet buiten medeweten van de andere gezaghebbende ouder vaccineren wanneer je weet dat die ouder bezwaar heeft.
Bronnen voor meer informatie
Rijksvaccinatieprogramma: jouw toestemming
Rijksvaccinatieprogramma: informed consent
KNMG: vaccineren bij ontbrekende ouderlijke toestemming
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch of juridisch advies. Wat in jouw situatie geldt, kan anders zijn. Doe bij twijfel altijd navraag bij de jeugdgezondheidszorg, je huisarts of een juridisch deskundige.
